Saigon 247
Đối thủ bị loại, Công ty Tài Phúc trúng gói thầu 10 tỷ đồng tại xã Bình Minh
Việc Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Định Bình sớm dừng bước đã dọn đường để Tài Phúc một mình vào vòng tài chính và trúng thầu sát giá.
Đầu tư công cho hệ thống cơ sở vật chất giáo dục luôn là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo điều kiện học tập cho thế hệ trẻ. Để nguồn vốn ngân sách được sử dụng minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả, các quy định về đấu thầu ngày càng được hoàn thiện theo hướng thắt chặt kỷ cương.
Tuy nhiên, thực tế quan sát hoạt động mua sắm công trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, không ít gói thầu quy mô lớn vẫn xuất hiện kịch bản số lượng nhà thầu tham dự thưa thớt, đối thủ cạnh tranh sớm dừng bước do không đáp ứng tiêu chí kỹ thuật, tạo lộ trình thuận lợi để nhà thầu còn lại trúng thầu với mức giá bám sát giá trần, khiến tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức tượng trưng. Gói thầu số 06 (Xây lắp) thuộc dự án Nâng cấp, sửa chữa Trường Tiểu học Diên Hồng (cơ sở Phú Sơn) tại xã Bình Minh, Đồng Nai là một trường hợp tiêu biểu.
Dự án Nâng cấp, sửa chữa Trường Tiểu học Diên Hồng (cơ sở Phú Sơn) được triển khai nhằm cải thiện hạ tầng giáo dục. Ngày 28/4/2026, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Bình Minh đã ký Quyết định số 55/QĐ-VHXH phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Gói thầu số 06 (Xây lắp): Xây dựng công trình có giá dự toán được duyệt là 10.110.322.838 đồng, áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng. Đơn vị tư vấn lập hồ sơ và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) là Công ty TNHH Thương mại Xây dựng DC.
Công tác mời thầu đã được chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thực hiện công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo đúng trình tự. Tuy nhiên, tại thời điểm đóng thầu, chỉ có 2 đơn vị nộp hồ sơ: Công ty TNHH Xây dựng Tài Phúc và Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Định Bình. Việc số lượng nhà thầu tham dự gói thầu hơn 10 tỷ đồng ở mức tối thiểu cho thấy sức hút và tính cạnh tranh của dự án không đạt được sự sôi động như kỳ vọng.
Quá trình xét duyệt E-HSDT sau đó diễn ra nhanh chóng đối với đối thủ cạnh tranh. Theo báo cáo đánh giá, hồ sơ của Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Định Bình (MST: 3602750277) đã bị loại từ bước đánh giá kỹ thuật do không đáp ứng các yêu cầu bắt buộc của hồ sơ mời thầu. Việc loại bỏ các hồ sơ không đạt chuẩn là cần thiết để bảo đảm chất lượng công trình, nhưng sự dừng bước chóng vánh của đối thủ đã vô hình trung xóa bỏ áp lực về giá đối với đơn vị còn lại. Gói thầu rộng rãi lúc này thực chất trở thành cuộc thương thảo đơn phương về tài chính.
Ngày 14/5/2026, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Bình Minh ký Quyết định số 87/QĐ-VHXH phê duyệt kết quả trúng thầu cho Công ty TNHH Xây dựng Tài Phúc (MST: 3603224911) với giá 10.079.000.000 đồng, thời gian thực hiện 150 ngày. So với giá gói thầu ban đầu, số tiền tiết kiệm cho công quỹ nhà nước chỉ đạt 31.322.838 đồng, tương đương tỷ lệ khoảng 0,3%. Đây là mức tiết kiệm rất khiêm tốn đối với một dự án xây dựng công cộng có giá trị trên 10.000.000.000 đồng.
Công ty TNHH Xây dựng Tài Phúc có trụ sở tại phường Trảng Dài, Đồng Nai. Đây là nhà thầu dày dạn kinh nghiệm, thường xuyên góp mặt và giành chiến thắng ở nhiều gói thầu xây lắp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy công ty đã tham gia 59 gói thầu, trong đó trúng 44 gói, trượt 13 gói, 1 chưa có kết quả, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 188.226.421.795 đồng.
Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: “Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản sửa đổi bổ sung đều lấy nguyên tắc Cạnh tranh, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế làm kim chỉ nam. Nếu giá trúng thầu bám sát giá trần, hiệu quả kinh tế mang lại cho ngân sách là rất thấp. Do đó, dù quy trình hành chính đúng, nhưng các cơ quan quản lý cần tăng cường hậu kiểm, làm rõ trách nhiệm của các bên khi tính cạnh tranh thực chất của gói thầu không cao”.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.